صفحه اصلی

درباره ما جعفر طیار (س) علی ابن مهزیار (س) عضویت پرسش و پاسخ ارتباط با ما
 

 

 

عملیات های خوزستان

محور خرمشهر - آبادان


 
هجوم واشغال
 
 

مرحله اول : پیشروی دشمن  تا پشت دروازه های خرمشهر
 
--  از بعد از ظهر 31/6/1359 ،خرمشهر زیر آتش سنگین ارتش عراق قرار گرفت .
--  پیشروی دشمن به سمت جاده خرمشهر –اهواز ادامه یافت.
--  پس از انسدادجاده،تانک های عراقی به سمت پاسگاه پلیس راه خرمشهر ادامه مسیر دادند .
--  قوای زرهی عراق از سمت شمال غربی خرمشهر به طرف شهر پیشروی  کردند.
--  با مقاومت نیروی های  خودی ،در 5 کیلومتری شهر متوقف شدند.
--  در محور شلمچه ،دشمن تا  " پل نو " پیشروی کرد .
--  در چهار مین روز،دشمن از دو محور جاده شلمچه و جاده اهواز  به دروازه های (پل نو و پلیس راه ) رسید.
--  در پنجمین وششمین روز طی چند حمله سعی کرد در شهر نفوذ کند ،لیکن هر بار با مقاومت مدافعین عقب نشست.
 
مرحله دوم : تلاش دشمن  برای عبور از در وازه هاي خرمشهر
 
-- تا تاریخ21/7 /59 دشمن،  پس از21 روزتلاش ناموفق  برای گرفتن جای پا در مدخل ورودی شهر، فشارهای خود را بیشتر کرده وهرروزادامه داشت .
--  نیروهای عراقی هر بار خطوط مقاومت را شکسته وبه سوی میدان راه آهن وکشتار گاه پیش می رفتند .
 --  مدافعین جان بركف خرمشهر،علی رغم تعداد کم ،آنها را به پشت " پل نو "  به عقب می راندند .
 
مرحله سوم : نفوذ دشمن  در خرمشهر
 
--  در روز 19/7/59 دشمن برای تنگ کردن حلقه محاصره خرمشهر ،تعدادی از یگانهایش را از رودخانه کارون عبور داد.
--  یستن شدن  جاده اهواز،آبادان وبه اسارت در آوردن حدود 200 نفر از مردم خرمشهرکه راهی اهواز بودند.
--  دشمن مسیر اصلی پشتیبانی مدافعین خرمشهر را قطع کرد.
--  روز 22/7/59  تلاش اصلی دشمن پیشروی در محور بندر بود.
--   با مقاومت مدافعان پيشروي دشمن متوقف شد .
--  روز 23/7/59 دشمن مجددا از سمت کوی طالقانی ،پادگان دژوجاده کمربندی ،جنوب خیابان چهل متری وبندر، وارد عمل شد.
--  دشمن  با پیشروی واستقرار در تعدادی از ساختمان های کوی طالقانی ،موفق گردید مسیر عبور دیگر نیروها یش را به ضلع شمالی خرمشهرهموار نماید.
--   قسمت اعظم ضلع شمالی خرمشهر به اشغال در آمد .
--  عزیمت شجاعانه و دلیرانه  سیزده تن از مدافعین خرمشهر، از میدان راه آهن  به سوی چهار راه کشتار گاه به منظور جلوگیری از پیشروی نیروهای دشمن.
--  تلاش چند روزه دشمن در روز های 23،22،21،مهر ماه برای پیشروی به سوی مرکز شهر بی نتیجه ماند.
 
 
مرحله چهارم : اشغال خرمشهر و محاصره آبادان
 
 --  نیروهای دشمن در داخل خرمشهر با مقاومت مدافعین مواجه بودند.
--  در 23/7/59 عراق به منظور تنگ تر کردن حلقه محاصره ضمن انسدادجاده ماهشهر –ابادان ، قصد محاصره آبادان راداشت.
--  محاصره آبادان ،حکایت از احتمال سقوط قریب الوقوع خرمشهر داشت.
--  دشمن توانست در اولین ساعت روز 24/7/59 بندر وگمرک را اشغال کند .
--  از بعداز ظهر این روز رزمندگان با مقاومت جانانه وتقدیم شهدای بسیار ،دشمن را نا کام گذاشتند.
--  دشمن در ساختمان های مسلط بر خیابان 40 متری مرکزی شهر ،اصلی  ترین راه پشتیبانی مدافعین خرمشهر را  بست.
 --  با انتشار سریع خبر دستیابی دشمن به خیابان 40 متري  در ساعات پایانی روز ،نبرد سختی در گرفت وبا مقاومت ومقابله شدید ،بسیاری از نیروهای دشمن به هلاکت رسیدند.
--   به این ترتیب ،پس از چندین ساعت درگیری ،خرمشهر از سقوط حتمی نجات یافت .
به پاس خون های پاکی که در این راه ریخته شد ،خرمشهر به خونین شهر تغییر نام یافت .
--   روزهای 25/7 الی 1/8/59 درگیری در خیابانهای خونین شهر به شدت ادامه داشت .
--  چند ین بار دشمن به میدان فرمانداری نزدیک شد. لیکن عقب  رانده شد.
--  یگانهای تازه نفس دشمن ،پی در  پی وارد شهر می شدند .
--   استعداد نیروهای مدافع خرمشهراعم از دلیر مردان وشیر زنان جمعاً به  یک گردان نمی رسید .
--  سرانجام ،آخرین طرح عملیاتی دشمن در بامداد 2/ 8/ 59 به اجرا در آمد وتهاجم سنگین وگسترده ای با پشتیبانی حجم وسیعی  از آتش شروع شد وتا 48 ساعت ادامه یافت .
--  در شامگاه 3/8/59 به مدافعین خرمشهر دستور عقب نشینی داده شد.
از اوایل بامداد 4/8/59 آخرین مدافعین خرمشهر ، پس از 35 روز مقاومت جانانه و تقديم شهيدان بسياری از همشهریان و همرزمان خویش ، كه از بهترين هاي امت سرافراز ايران بودند ، در حالي كه  بدون سازمان نظامی  و محروم از فرماندهی واحد ، وخسته از یک ماه نبرد نا برابر، جنگيده بودند ، عقب نشستندو با عبور از کارون به بخش جنوبی خرمشهرعزیمت نمودند.
خطر سقوط قریب الوقوع خرمشهر
 
 مرحله پنجم:عبوردشمن  از رودخانه  بهمن شیر
 
--  همزمان با خطر سقوط قریب الوقوع خرمشهر ،ارتش جمهوری اسلامی در تاریخ 3/8/59 در جاده ماهشهر –آبادان وارد عمل شد تا آبادان را از محاصره نجات دهد.
--   بدیهی بود که در چنین صورتی سقوط خرمشهر به تاخیر می افتاد اما چنین نشد .
--  مدافعین آبادان با سازماندهی خودازچند جهت به یگانهای دشمن که از بهمن شیرعبور کرده بودند ، حمله ور شدند.
--  آنها را به طور کامل منهدم کردند .دیگر نیروهای دشمن نیز که در ضلع شمالی رودخانه مستقر بودند ،تا جاده ماهشهر-آبادان عقب نشستند.  
--   حدود جغرافيايي شهر آبادان :از شمال به خرمشهر و رود كارون، از شرق به رودخانه بهمن شير و اراضي مسطح باتلاقي و از جنوب و مغرب به اروند رود منتهي مي شود.
--   آبادان به سبب محصور بودن بين رود كارون و بهمن شير، شبه جزيره اي را تشكيل مي دهد.
--   دشمن در آغاز تجاوز در سال 1359 تلاش كرد تا آبادان را به واسطه دور زدن خرمشهر و عبور از بهمن شير اشغال كند ولي مقاومت مردم و حضور نيروهاي ارتش و سپاه، تلاش متجاوزان را به ناكامي كشاند و تنها توانستند اين شهر را محاصره نمايند.
 
آزادی سازی
 
1-عملیات توکل
 
--   به منظور عقب راندن نیروهای دشمن از شرق کارون ،شکستن محاصره آبادان ،آزادی سازی خرمشهر وترمیم خط مرزی ،طرح عملیاتی توکل تهیه شد و در دستور کار قرار گرفت .
--   این عملیات ، در تاریخ 20/10/59 از دو محور آبادان وماهشهر به اجرا در آمد.
--   به علت عدم موفقیت در محور ماهشهر وعدم الحاق آن با محور آبادان ،رزمندگان به مواضع  قبلی خود باز گشتند .
 
2—عملیات فرمانده کل قوا
 
--  از جمله عملیات هایی که در منطقه شمال آبادان وشرق کارون به اجرا در آمد. عملیات "فرمانده کل قوا ،خمینی روح خدا "بود  این عملیا ت با فرماندهی سپاه پاسداران انجام شد .
-- در تاریخ 21/3/1360  یک گردان پاسدار با یک اقدام کم نظیربا ایجاد کانالی که در عمق 8/1 متری سطح زمین احداث کرده بودند، توانستند از سه محور به قوای دشمن هجوم بردندوموفق شدند 3 کیلو متر پیشروی کنند وموقعیت خود را تثبیت نمایند .
(اهمیت وارزش آبادان و فرمان حضرت امام خمینی(ره) در آبان ماه1359برای شکستن محاصره آبادان)
 
3-عملیات ثامن الا ئمه (ع)
بر کناری بنی صدر از فر ماندهی کل قوا
 
--  با توجه به برکناری بنی صدر خائن ،فرماندهان سپاه مجدداً طرح خود را  برای آزاد سازی آبادان که طی دو ماه بررسی منطقه وشناسایی دشمن ،در بهمن 59 تهیه کرده بودند وآنرا  کامل تر نیز کرده بود به شورای عالی دفاع ارایه کرده وآن رابه تصویب رساندند.
--  این طرح سرانجام درساعت یک بامداد 5/7/1360 با نام عملیات ثامن الائمه (ع)وبا رمز(((  نصر من الله وفتح قریب )))  در سه محور آبادان –ماهشهر به اجرا در آمد.
--  با همت و تلاش نيروهاي سپاه، ارتش و نيروهاي مردمي در عمليات ثامن الائمه(ع)، در مهر 1360  تا ساعت  14همانروز ضمن شکستن محاصره آبادان ،دو جاده مهم آبادان –اهواز  وآبادان  ،ماهشهر را آزاد کردند .
 --  اين منطقه در سالهاي بعد به عنوان عقبه عمليات هاي مختلفي از جمله بيت المقدس، والفجر8 و كربلاي 4 و 5 قرار گرفت.
--   نقش و حماسه امام جمعه آبادان و جوانان اين شهر در عرصه هاي دفاع مقدس براي هميشه ماندگار است.

 

4- عملیات رمضان :
  
--  اولین تلاش در تعقیب متجاوز با عنوان عملیات رمضان با 110 گردان نیروی پیاده و زرهی از سپاه و 50 گردان پیاده و زرهی از ارتش در غا لب چهار قرارگاه عملیاتی سازماندهی شد.
--  عملیات در بامداد روز  22/4/61 با رمز مبارک " یامهدی ( عج ) ادرکنی " ، در منطقه غرب خرمشهر و شرق بصره به اجرا درآمد .
--   دراین عملیات که در 5 مرحله انجام شد ، ابتدا قرارگاه فرماندهی دشمن در شمال کانال پرورش ماهی – در کنار نهر کتیبان – سقوط کرد.
--  موانع واستحکامات جدید ارتش عراق در این منطقه مانع از پیشروی درسایر محورها شد و الحاق لازم صورت نگرفت .
--  بنابراین رزمندگان به تصرف پاسگاه زید اکتفا کردند.
--  در این عملیات 40 کیلومتر مربع از خاک عراق تصرف شد .
--   در جاده اهواز خرمشهر از ايستگاه حسينيه به سمت غرب ، به مزار تعدادي از شهداي گمنام عمليات رمضان    مي رسيد.
--  منطقه زيد و ايستگاه حسينيه از محورهاي مهم هجوم دشمن به خوزستان بود كه عراق از اين طريق به جاده اهواز ،خرمشهر دست يافت.
--  اين منطقه يكي از محورهاي مهم عمليات هاي بزرگ بيت المقدس و كربلاي 4 و 5 مي باشد.





5 –عملیات بیت المقدس
--  منطقه وسیع جنوب غربی اهواز ،آخرین منطقه در جبهه جنوب بود که ارتش عراق همچنان به آن چنگ انداخته بود
--  عملیاتی با نام بیت المقدس برای آزادی سازی این منطقه ، در اولین دقایق بامداد 10/12/1361 با رمز مبارک یا علی بن ابیطالب (ع) اجرا شد .
--  رزمندگان با عبور از رودخانه کارون موفق شدند جاده اهواز –خرمشهر را از کیلومتر 103 تصرف ،وثبیت کنند.
--  مرحله دوم عملیات  شامگاه 16/12/61 آغاز شد .
--  بخش دیگری از جاده اهواز –خرمشهر  و مناطقی همچون جفیر ،پادگان حمید وهویزه نیز  آزاد شدند.
--  مرحله سوم عملیات در آخرین ساعات 19/2/61 به اجرا در آمد .
--  مرحله چهارم عملیات از شامگاه 1/3/61 آغاز شد.
خرمشهر قهرمان  روز 3/3/61 آزاد شد.
-- خرمشهر،اين شهر مهم استراتژيك مرزي از شمال به اهواز، از شرق به بندرماهشهر، از جنوب به آبادان و از غرب به مرز ايران و عراق محدود است.
--   در زمان وقوع انقلاب اسلامي در سال 1357 حدود 000/220 نفر جمعيت داشت.
--  خرمشهر در طول تاريخ خود چهار بار اشغال شد كه سه بار آن با اتكا به بيگانگان يا در برابر واگذاري بخشي از سرزمين ايران به وطن بازگشت.
--   اما در آخرين بار، بدون پشتيباني بيگانگان و بدون واگذاري حتي يك وجب از خاك ايران، خرمشهر آزاد شد.



تعقیب متجاوز
 
 

--  پس از آزادی خرمشهر وعقب نشینی ارتش عراق از اکثر مناطق اشغال شده ،چنین پنداشته می شد که پایان جنگ فرا رسیده است وطرف متخاصم به جبران خسارات وارده به ایران اسلامی گردن می نهد.
--   نه تنها چنین نشد ،بلکه حدود 2500 کیلومتر مربع از سرزمین جمهوری اسلامی ایران ،از جمله مناطقی در شلمچه ،طللاییه وفکه همچنین در اشغال دشمن باقی ماند .
--  افزون بر شهرهای مرزی ،خرمشهر وآبادان هنوز از امنیت کافی بر خوردار نبودند.
--  جامعه بین الملل  وحاميان عراق از اعلام متجاوز بودن این کشور خود داری می کردند و  حاضر نبودند او را به پرداخت خسارات جنگی به ایران ترغیب نمایند .
--  بنابراین ،مسئولان سیاسی ونظامی جمهوری اسلامی با اراده جهادی و عزت مدارانه و عشق به اسلام و ایران عزیز   بر این نکته اتفاق نظر یافتند که حل مسئله جنگ ،تنها از طریق نظامی میسر است .
--  به این ترتیب ،برای آزادی سرزمین های تحت اشغال باقی  مانده ونیز به منظور تعقیب وتنبیه متجاوز ومجبور کردن دشمن به پرداخت خسارت ،ورود به خاک عراق در دستور کار فرماندهان قرار گرفت .



 
6- عملیات والفجر 8 :
 
--  در پی اجرای دو عملیات بزرگ ابتکار ی در هورالهویزه (خیبر وبدر )،زمینه عملیات بعدی با استفاده از تجربه عملیاتی در هورالعظیم فراهم گردیده بود .
--   تسخیر منطقه مهم شبه جزیره فاو،با تا کتیک ویژه عبور از رودخانه عریض وخروشان اروند  هدفی بود که در طراحی عملیات والفجر 8 دنبال می شد .
--   سپاه پاسداران پس از طراحی این عملیات ،با سازمان دهی وآموزش 140 گردان نیرو آن را فرماندهی واجرا کرد . --  برای فریب دشمن وپشتیبانی از این عملیات،به طور همزمان دو عملیات محدود نیز در جزیره ام الرصاد و شلمچه ،با تلاش سپاه وارتش به اجرا در آمد .
--   عملیات والفجر8 در ساعت 10 :22 روز 20/11/1364 با رمز مبارک یا فاطمه الزهرا :(س)" در منطقه خسرو آباد تا راس البیشه آغاز گرید .
--  رزمندگان با عبور از اروندرود در منطفه فاو پیشروی کردند وپس از حدود یازده شبانه روز در گیری بی وقفه وسنگین با قوای دشمن ،این منطفه را به تصرف در آوردند .
--  دشمن  بیش از 70 روز به پاتک های سنگین خود ادامه داد وبرای بازپس گیری فاو،تلفات بسیار سنگینی متحمل شد. --  در نتیجه این عملیات ،نیروهای ایران بر سواحل اروند ،ساحل شمالی خور عبدالله ، وشبه جزیره فاو مسلط شده
 ورا ه ورود عراق به خلیج فارس مسدود گردید .



7-عملیات کربلای4     
--   در جبهه جنوب، منطقه ابوالخصیب وشلمچه دارای ویژگی ها وارزش بالای سیاسی ونظامی به شمار می رفت.
--  سپاه پاسداران، عملیات کربلای 4 را با هدف تسلط بر منطقه و  دروازه ها  ی جنوبی بصره  طراحی نمود.
--  برای اجرای این عملیات 250 گردان نیرو را در قالب چهار قرارگاه عملیاتی سازمان دهی کرد .
--   ساعاتی قبل از شروع  عملیات ،رزمندگان  غواض وارد شدند  وبه سمت خط دشمن حرکت کردند .
--   در این میان ،نیروهای دشمن با اطلاعات عوامل بیگانه ،هوشیار شده بودند.
--  در ساعت 45:22 با رمز مبارک "یا محمد (ص) "عملیات شروع شدونیروهای عمل کننده توانستند در جزایر  سهیل ،قطعه ام الرصاص ،ام البابی وبلجانیه نفوذ کنند.
--  لیکن امکان تثبیت مناطق آزاد شده میسر نشد . بنابراین عملیات متوقف واز ادامه نبرد اجتناب شد .
--  در این عملیات از قوای دشمن حدود 60 تن اسیر و70 تانک ،نفربر وخودرو منهدم شد .
8- عملیات کربلای5 
 --  پس از توقف عملیات کربلای4 سرانجام دربامداد19/10/1365 ،عملیات کربلای5 با رمز یا زهرا (س)در منطقه شلمچه به اجرا در آمد .
--  در این عملیات 200 گردان از سپاه که در سه قرارگاه عملیاتی سازمان دهی شده بودند –با عبور از منطقه آب گرفتگی شرق کانال پرورش ماهی ومنطقه پنج ضلعی ،موانع نفوذ نا پذیر دشمن را پشت سر گذاشتند.
--  تا روز 17/11/65 ضمن انهدام یخش وسیعی از قوای دشمن ،تا غرب نهر جاسم پیشروی کردند .
--  متقابلا"،دشمن برای مقابله با قوای ایران ،یگان هایش را یکی پس از دیگری –که در مجموع به بیش از 400 گردان می رسید – وارد منطقه کرد وپس از نبردی سنگین با تحمل آسیب فراوان ،از ادامه نبرد باز ایستاد .
--  با موفقیت این عملیات  به اذعان قریب به اتفاق کارشناسان نظامی و سیاسی ماشین نظامی دشمن تا حدود 50% کارایی خودرا ازدست داد .
--  در نتیجه دستاورد فوق و  حضور نیروهای ایران در حومه بصره ، برای اولین بار به خواسته های ایران در قطعنامه 598  شورای امنیت سازمان ملل توجه شد وموجب شد ، حامیان عراق برای پایان دادن به جنگ متحد شوند .
--  عراق که نظام بین الملل را حامی خود می دانست وتصویب قطعنامه را به عنوان راه حلی برای نجات خود از حملات ایران تلقی می کرد ،بلافاصله آن را پذیرفت .
--   در مقابل ،جمهوری اسلامی ایران بر سر اجرای آن به مذاکره با دبیر کل سازمان ملل نشست  واگر چه به توافقاتی نیزد ست  یافت ،لیکن چون پیروزی ایران در جنگ مورد نظر نبود ،از موفقیت دیپلماسی جمهوری اسلامی جلوگیری شد .
--  منطقه مرزي شلمچه در منتهی الیه غرب خرمشهر واقع شده است و نزديك ترين نقطه مرزي به بصره مي باشد.
--  شلمچه يكي از محورهاي هجوم دشمن در 31/6/59 به خرمشهر بود.
--  در عمليات بيت المقدس اگر چه خرمشهر آزاد شد ولي با توجه به اهميت نظامي شلمچه، دشمن به سختي از آن دفاع كرد و آن را در اشغال خود نگه داشت.
--   پس از آن، موانع، استحكامات و رده هاي دفاعي متعددي در اين منطقه ايجاد كرد.
 --  رزمندگان اسلام با اجراي عمليات كربلاي 5 در دي ماه 1365، اين مواضع را در هم شكستند و شلمچه را آزادکردند.
بيمارستان صحرايي امام حسين(ع)
 
--  در جاده اهواز خرمشهر از ايستگاه حسينيه 7 كيلومتر به سمت دارخوين  يك ساختمان بتوني بزرگ كه كاملاً استتار شده  را به شكل تلي از خاك مي بيني كه نام آن بيمارستان صحرايي امام حسين(ع) است.
--   اين بيمارستان جهت پشتيباني و مداواي مجروحين عمليات كربلاي 5 و عمليات هاي بعدي و والفجر8 ساخته شد.
--   اين بيمارستان علاوه بر مجروحين جنگي، مصدومين شيميايي را نيز پذيرش مي كرد.
--  بيمارستان امام حسين(ع) كاملا مجهز بود، بطوريكه داراي 8 اتاق عمل، 25 تخت اورژانس براي مصدومين شيميايي، داروخانه، بخش ICU و آزمايشگاه، و 1450 نفر پزشك و كادر مرتبط پزشكي و 120 نفر كادر اجرايي بود.
 
 
 9- عملیات کربلای 8 :     
 
--  واحدهای مهندسی دشمن به صورت متمرکز در احداث موانع وخاکریزهایی با فاصله 500 متر از خط خودی در منطقه عملیاتی کربلای 5 تلاش می کردند و7 تا 10 خط پدافند متوالی تشکیل داده بودند .
--  طرح عملیاتی دیگری در منطقه شلمچه در دستور کار سپاه پاسدارا ن قرار گرفت تا با اجرای عملیاتی محدود ،خطوط منطقه تصرف شده در عملیاتی کربلای5 را اصلاح وحتی المقدور به کانا ل زوجی نزد یک کند .
--   در این عملیات که در بامداد 18/1/1366 با نام" کربلای8 وبا رمز مقدس " یا صاحب الزمان(عج)"آغاز شد ،دو قرارگاه عملیاتی با نیرویی برابر با 30 گردان از دو محور وارد عمل شدند.
--  در این عملیات دشمن با نگرانی از پیشروی رزمندگان در شرق بصره ،با حداکثر توان شیمیایی (گاز سیانور )وآتش توپخانه به همراه پاتک های سنگین ،اقدام به مقابله کرد ونیروهای خودی به رغم شکستن خطوط دشمن ، نتوانستند موقعیت جدید را تثبیت کتتد ومجبور به عقب نشینی شدند.

 

جدول عملیاتهای انجام شده در محور خرمشهر -  آبادان

تاریخ عملیات

نام عملیات

محل نبرد

سازمان عمل کننده

3/8/59

-

جاده ماهشهر – آبادان

مشترک

9/8/59

ذوالفقاریه

ابادان – دوالفقاریه

مشترک

19/9/59

سه راهی آبادان

جاده آبادان – ماهشهر

مشترک

20/10/59

توکل

شمال ابادان

ارتش

25/2/60

شیخ فضل الله نوری

آبادان – تپه های مدن

مشترک

3/5/60

شهید چمران

جاده ابادان – ماهشهر

مشترک

5/7/60

ثامن ا لائمه

شمال آبادان

مشترک

10/2/61

بیت المقدس

شمال خرمشهر

مشترک

23/4/61

رمضان

شمال شلمچه

مشترک

20/11/64

والفجر 8

فاو

سپاه

3/10/65

کربلای 4

ابوالخصیب

سپاه

19/10/65

کربلای 5

شلمچه

سپاه

18/1/66

کربلای 8

شلمچه

سپاه

22/3/67

بیت المقدس 7

شلمچه

سپاه

 

 

 

 

كليه حقوق اين سايت براي سايت سبك بالان عرش  محفوظ است
Designed by : Yadegar